Sosyal Güvenlik Kurumu’ndan (SGK) gelir veya aylık alan kişilerin kendilerine ya da hak sahibi oldukları kişilere ait birikmiş prim borçları artık doğrudan maaşlarından tahsil edilecek.
Yeni uygulamada yasal olarak kesinti oranı en fazla yüzde 25 olarak belirlenirken, uygulamada standart kesinti oranı yüzde 10 olacak. Tahsilat sürecinde icra takibi yapılmayacak ve hak sahiplerinin ayrıca onayı aranmayacak.
HANGİ MAAŞLARDAN KESİNTİ YAPILACAK?
Sosyal güvenlik uzmanı İsa Karakaş, düzenlemenin kapsamına giren kişi ve aylık türlerini açıkladı.
Buna göre;
- İş kazası veya meslek hastalığı nedeniyle sürekli iş göremezlik geliri alanlar,
- Malullük, vazife malullüğü, yaşlılık ve emekli aylığı alanlar,
- Maaşı bağlandıktan sonra geçmişe dönük Genel Sağlık Sigortası (GSS) prim borcu tespit edilenler,
- Çalışırken hayatını kaybeden sigortalıların eş, çocuk ve anne-babası gibi hak sahipleri,
- Ölüm aylığı alan ve kendi adına prim borcu bulunan hak sahipleri,
otomatik kesinti uygulaması kapsamına alınacak.
Birden fazla aylık alan borçluların her bir aylığından ayrı ayrı yüzde 10 oranında kesinti yapılabilecek. Ancak borçlu olmayan hak sahiplerinin maaşlarından herhangi bir kesinti uygulanmayacak.
HANGİ MAAŞLARDAN KESİNTİ YAPILMAYACAK?
Düzenleme kapsamında bazı özel statüdeki aylıklar kesinti dışında tutuldu.
Kesinti uygulanmayacak ödemeler şunlar oldu:
- Başarılı sporculara bağlanan aylıklar,
- Terör ve terörle mücadele kapsamında bağlanan aylıklar,
- Bedeli Hazine tarafından karşılanan şeref aylıkları.
SGK HANGİ BORÇLARI TAHSİL EDECEK?
Kesinti kapsamında öncelikli olarak Genel Sağlık Sigortası (GSS) prim borçları tahsil edilecek.
Bunun ardından sırasıyla;
- 4/1-a (SSK) kapsamındaki eski isteğe bağlı, topluluk ve tarım sigortalılığı borçları,
- Ek 5 ve Ek 6 sigortalılık borçları,
- 4/1-b (Bağ-Kur) kapsamındaki borçlar,
- 4/1-c (Emekli Sandığı) kapsamındaki borçlanmalar ve intibak işlemlerinden kaynaklanan borçlar
tahsil edilecek.
Birden fazla borç bulunması halinde zamanaşımına uğramamış en eski borçtan başlanacak. Nafaka borçları ise SGK alacaklarından önce tahsil edilecek.
YERSİZ ÖDEMELERDE ÖNCELİK SGK’DE
SGK tarafından yapılan fazla veya yersiz ödemelerden kaynaklanan borç bulunması halinde öncelikle bu tutarlar tahsil edilecek. Daha sonra diğer prim borçları için kesinti uygulanacak.
Birden fazla borç türünün bulunması durumunda ise kesinti işlemleri eş zamanlı olarak yürütülebilecek.
KESİNTİLERE İTİRAZ EDİLEBİLECEK
SGK tarafından yapılan maaş kesintilerine karşı hak sahiplerinin itiraz hakkı bulunuyor.
Genel Sağlık Sigortası prim borçlarına ilişkin itirazlar, kişinin son ikametgahının bulunduğu sosyal güvenlik il müdürlüğüne veya sosyal güvenlik merkezine yapılabilecek.
Diğer prim borçlarına ilişkin itirazlar ise borç dosyasının bulunduğu SGK birimine iletilebilecek. Başvurunun reddedilmesi halinde hak sahipleri yargı yoluna başvurabilecek.
Maaştan otomatik kesinti yapılması özellikle dar gelirli emekliler için ciddi bir yük oluşturabilir. Kesinti oranının ve borcun nasıl hesaplandığının herkes tarafından açıkça görülebilmesi önemli; umarım kimse ne olduğunu anlamadan mağdur edilmez.